Çağdaş Türk Şiirinde Bir Tasnif Denemesi: Kültür Şiiri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18144822Anahtar Kelimeler:
Kültür Şiiri, Yahya Kemal Beyatlı, Asaf Hâlet Çelebi, Hilmi YavuzÖzet
Kültür, gelenek, dil ve şiir birbirleriyle münasebetli ve etkileşimli kavramlardır. Kültür ve geleneksel birikim, şiiri besleyen zengin kaynaklardır. Malzemesi dil olan şairin zengin kültürel birikimden yararlanması da şiirini zenginleştirecektir. Türk şiirinde Tanzimat'tan sonra Batılılaşma hareketiyle birlikte şairlerin klasik edebiyat gibi zengin geleneksel birikimden uzaklaştığı görülür. Ancak Cumhuriyet Dönemi’yle birlikte kimi şairler yeniden öze dönmüş ve zengin kültürel birikimimizden yararlanmışlardır. Sonuçta ortaya "kültür şiiri" dediğimiz bir şiir türü çıkmıştır. Bu türde yazan "kültür şairi" halk kültürü, klasik edebiyat, tarih, din, tasavvuf, felsefe, mitoloji, musiki gibi kültürel unsurlardan yararlanır. Kültür şiiri sadece bu unsurları şiirde malzeme olarak kullanmakla oluşmaz, malzemeyi dönüştürüp yeni bir ürün ortaya koymakla oluşur. Bir başka deyişle sanatçı; geleneği, kültürü çağın ışığında ve kendi perspektifinde yeniden ele alıp, onu dönüştürerek ortaya özgün eserler çıkarmalıdır. Kültür şairinin bu noktada yerel ve evrensel kültürel çeşitliliğin farkında olması ve geleneğe hâkim olması gerekir. Aynı şekilde okuyucunun da kültür şiirini anlamlandırırken asgari seviyede konuyla ilgili donanıma sahip olması önem arz etmektedir. Bu incelememizde Mehmet Kaplan'ın "kültür şiiri" tanımından yola çıkılarak çağdaş Türk şiirinde bir tasnif denemesi yapılmış ve "kültür şiiri" kavramı irdelenmiştir. Bu bağlamda çeşitli edebiyat araştırmacıları tarafından "kültür şiiri" yazdıkları ifade edilen Yahya Kemal Beyatlı, Asaf Hâlet Çelebi ve Hilmi Yavuz'un şiirleri kültür şiiri çerçevesinde incelenmiştir.
İndirmeler
Referanslar
Altunyay, K. (2003). “Hilmi Yavuz'un Şiirlerine Dinî-Tasavvufi Edebiyat ve Geleneksel Edebiyat Açısından Bir Bakış”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Kütahya.
Aydemir, Y. (2009). Yahya Kemal: Geleneği geliştiren, dönüştüren şair. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 3, 1-28.
Aydemir, M. (2014). Asaf Hâlet Çelebi’nin Şiirinde Geleneğin İzleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 3(1), 218-239.
Bakınç, B. (2014). Asaf Hâlet Çelebi'nin Şiirlerinin Kaynakları, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: İstanbul.
Beyatlı, Y. K. (1962). Eski Şiirin Rüzgâriyle. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı.
Beyatlı, Y. K. (1974). Kendi Gök Kubbemiz. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Neşriyatı.
Bingöl, Ulaş (2019). Modernizmden Postmodernizme Eleştiri Terimleri Sözlüğü I. Cilt. İstanbul: Akademik Kitaplar.
Bozyer, H. (2014). Âsaf Hâlet Çelebi’nin Sanat Anlayışını Besleyen Kaynaklar, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: İstanbul.
Çetin, N. (2009). “Çağdaş Türk Şiirinde Gelenekten Yararlanma Meselesine Kavramsal Bir Çerçeve Denemesi”, Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, 1, 10-32.
Çelebi, A. H. (2020). Bütün Şiirleri, (hzl.Selahattin Özpalabıyıklar). İstanbul: Everest Yayınları.
Demir, A (2003). Hilmi Yavuz'un Şiir Dünyası, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Elazığ.
Eliot, T. S. (1983). Edebiyat Üzerine Düşünceler (Çev: Sevim Kantarcıoğlu). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
Enginün, İnci (2005). Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Güldürmez, S. (2016). “Yahya Kemal'in Şiirinde Yunan Mitolojisinin İzleri ve Bir "Yol Düşüncesi" Etrafında Memlekete Dönüşünün Sesleri”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4 (30), 673-680.
Huyugüzel, Ö. F. (2019). Eleştiri Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Kaplan, M. (1978). Edebiyatımızın İçinden. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Karabulut, Mustafa (2015). Hilmi Yavuz’un “Ten Sonnet”si Üzerine Bir Tahlil Denemesi. Littera Turca - Journal of Turkish Language and Literature, Volume:1, Issue: 1, 2015, 47-54.
Karabulut, M. (2020). Necip Fazıl Kısakürek’in Şiirlerinde “Hz. Muhammed” (S.A.V.) Algısı, International of Turkish Academic Studies (TURAS) – Cilt: 1, Sayı: 1, 34-43.
Karabulut, M.-Sulu, H. (2020). “Hilmi Yavuz’un “Lânet Şiirleri” Kitabında Metinlerarasılık”. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30 (2), 93-107.
Karabulut, M. (2025). Yahya Kemal Beyatlı'nın Eserlerinde Anne Algısı. (Editör: Prof. Dr. Hüseyin Doğramacıoğlu), İstanbul: Ihlamur Akademi İdeal Yayıncılık.
Kılıç, M. (2013). Yahya Kemal Beyatlı’da Kültür ve Din İlişkisi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Isparta.
Nas, Halef (2006). Modern Türk Şiirinde Geleneğin İzleri, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Şanlıurfa.
Özden, H. Ö. (2015). “Yahya Kemal ve Tasavvuf”. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(1) , 97-123.
TDK (2005). Türkçe Sözlük (7.Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Tonga, N. (2010). "Rengârenk Bir Gökkuşağı: Hilmi Yavuz'un Şiirlerinde Metinlerarası İlişkiler". Bülent Ayanoğlu (Ed.), Hilmi Yavuz Akademik Sempozyumu Bildirileri (s. 203-222) içinde. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları.
Ulutaş, N. (2009). “Asaf Hâlet Çelebi’nin Şiirlerinde Çocuk, Masal ve Tekerleme”. Turkish Studies, 4(1), 1103-1133.
Yavuz, H. (1987). Kültür Üzerine. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Yavuz, H. (1998). Okuma Notları. İstanbul: Boyut Yayıncılık.
Yavuz, H. (2007). Büyü'sün, Yaz! (Toplu Şiirler 1969-2005. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Yiğitbaş, M. (2006). Hilmi Yavuz'un Hayatı, Sanatı ve Eserleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Erzurum.
İnternet Adresi:
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 EUROASIA JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES & HUMANITIES
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 