Türk Sigorta Hukukunda Brokerin Aydınlatma Yükümlülüğü: Hukuki Dayanak ve Sorumluluk Üzerine Bir İnceleme

Özet

Türk sigorta hukukunda, sigorta ürünlerinin teknik yapısından kaynaklanan ve taraflar arasında oluşan bilgi asimetrisini gidermeyi amaçlayan aydınlatma yükümlülüğü, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1423. maddesi ile detaylı bir normatif çerçeveye kavuşturulmuştur. Ancak anılan kanuni düzenlemede, aydınlatma yükümlülüğünün muhatabı olarak yalnızca sigortacı ve acentesi zikredilmiş; sigorta ettirenin menfaat temsilcisi konumundaki sigorta brokerinin aydınlatma borcuna ilişkin kanun düzeyinde açık ve emredici bir hükme yer verilmemiştir. İkincil mevzuat ile bu boşluk doldurulmaya çalışılsa da, normlar hiyerarşisi ve kanunilik ilkesi gereği, brokerin aydınlatma yükümlülüğünün hukuki dayanağının özel sigorta mevzuatından ziyade, taraflar arasındaki iç ilişkinin hukuki niteliği ve genel hükümler çerçevesinde aranması bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.

Bu çalışmanın amacı sigorta brokerinin aydınlatma yükümlülüğüne ilişkin mevzuattaki normatif boşluğu tespit etmek ve bu yükümlülüğün hukuki dayanağını Türk Borçlar Kanunu hükümleri ekseninde analiz etmektir. Çalışma kapsamında, brokerin temsil yetkisinin bulunup bulunmadığına göre değişen sorumluluk rejimi ayrıntılı olarak incelenmiş; aydınlatma ihlalinden doğan zararların tazmininde sigortacı ile broker arasındaki sorumluluk paylaşımı TBK m. 112 ve m. 116 ekseninde değerlendirilmiştir. Ayrıca, aydınlatma yükümlülüğünün ihlali halinde sigorta ettirenin başvurabileceği hukuki çarenin poliçenin geçersizliği değil, tazminat talebi olduğu hususu ile ispat yükünün brokere ait olduğu gerçeği, güncel Yargıtay kararları ve doktrinel görüşler ışığında ortaya konulmuştur.